Artnit

Subota, 12 April 2014 16:05

Most Mehmed-paše Sokolovića - Višegrad Istaknut

Most Mehmed-paše Sokolovića, u narodu poznat kao na Drini ćuprija se nalazi u Višegradu, blizu granice između Bosne i Hercegovine i Srbije. Zadužbina je Mehmed-paše Sokolovića, velikog vezira trojice sultana - Sulejmana Veličanstvenog, Selima II i Murata III, i predstavlja jedno od najveličanstvenijih dela arhitekture otomanskog perioda. Ovaj most je ovekovečio Ivo Andrić u svom romanu Na Drini ćuprija, za koji je dobio Nobelovu nagradu za književnost 1961. godine.

Mehmed-paša, poreklom Srbin iz sela Sokolovića kod Rudog, rođen kao Bajica Bajo Nenadić, kao dete je regrutovan u elitni Janjičarski korpus. Zahvaljujući svojoj sposobnosti veoma brzo napreduje u vojničkoj, a kasnije i političkoj karijeri, a na vrhuncu slave dolazi na najviši položaj u upravnoj strukturi Otomanskog carstva - velikog vezira.

Kao veliki vezir, Mehmed-paša Sokolović 1571. godine naređuje da se u njegovom rodnom Višegradu, na strateški veoma važnom mestu, na putu iz Istanbula za Bosnu, takozvanoj Carigradskoj džadi, sagradi "most kojem ravna nema". Izgradnja mosta poverena je Kodži Mimar Sinanu, tadašnjem prvom arhitekti carstva, poznatog i po imenu "veliki arhitekta Sinan", nekadašnjem hrišćaninu, poreklom iz Anadolije, koji je služio pod tri sultana.

Kodža Mimar Sinan, jedan od najvećih arhitekata svog vremena, koji je iza sebe ostavio najznačajnija arhitektonska dela svoje epohe, 1571. godine, kao pogrbljen osamdesetogodišnji starac, duge, bele i neuredne brade počinje borbu sa zahuktalim vodama Drine. Taj trenutak je hronostihom, koji je kasnije uklesan na kamenoj ploči, zabeležio sarajevski pesnik Nihadi: "Podiže most kome na svetu ravna nema. Nemoj reći da je propalo blago dato na ovako dobro delo."

Izgradnja mosta je trajala šest godina, do 1577. godine. Za zidanje mosta je korišćen kamen bigar, u narodu poznat kao sedra, koji je sečen u mestu Banja, oko 5 km niz desnu obalu reke Drine. Pojedini kameni blokovi su vezani železnim klamfama zalivenim olovom.

Most leži na 9 velikih kamenih stubova, širine od 3,5 do 4 m i dužine oko 11,5 m. Iznad šestog stuba nalaze se sa obe strane proširenja.

Most je jedinstven po svom obliku. Naglo savijena konstrukcija se sastoji od dela sa 11 uzidanih lukova širine od 11 do 15 m što premošćuju Drinu, i rampe sa 4 luka pomoću kojih se most pod pravim uglom prateći položaj zemljišta spaja sa levom obalom. Celom dužinom mosta, iznad lukova proteže se u kamenu profilisani venac iznad koga je ograda mosta.

Na sredini mosta je stajala drvena kula koja je srušena 1886. godine. Ova kula je predstavljala stražarnicu, na kojoj se nalazilo nekoliko malih topova zvanih šibe. Ispod nje je bio prolaz koji se zatvarao sa obe strane jakim hrastovim vratima.

Središnji deo mosta, u narodu poznat kao kapija-sofa je bio proširen nakon izgradnje mosta i veoma brzo postao popularno sastajalište za ljude iz Višegrada i okoline.

Portal sa natpisima na arapskom pismu, postavljen je, takođe nakon izgradnje 1577. godine:

"Na Drini u Bosni sagradio je veličanstven most i razapeo red svodova na toj rijeci, na toj vodi dubokoj i hučnoj. Prethodnici njegovi ne mogaše ništa slično sagraditi, po naređenju Božijem učini to veliki paša, da bi se njegovo ime spominjalo s poštovanjem i blagodarnošću i sagradi most da mu na svijetu nema ravna..."

"Preuzvišeni dobrotvor Mehmed-paša, koji je trojici vladara odano bio veliki vezir, učini najveću divnu zadužbinu, neka mu je Bog u dobro upiše. U čistoj nakani sagradi svojim milosnim pogledom golem most preko rijeke Drine. Izrada mu je bila tako lijepa, da onaj ko ga vidi, misli da je jedno zrno bisera u vodi, a nebeski svod da mu je školjka!"

Otkako je sagrađen, most je bio više puta oštećen i obnavljan. Ali, odolevao je vekovima, poplavama, rušenjima i zadržao svoj autentični izgled. I kao što je zabeležio Ivo Andrić u svom romanu Na Drini ćuprija: "Sve prolazi i nestaje, a most ostaje da pamti vekove kroz istoriju."

Most Mehmed-paše Sokolovića je upisan na Uneskovu listu svetske kulturne baštine 2007. godine.

Pročitano 11357 puta Poslednji put izmenjeno Četvrtak, 08 Avgust 2019 10:38

Ostavi komentar

Vi ste ovde: Home Razglednica Most Mehmed-paše Sokolovića - Višegrad