Artnit

Utorak, 22 April 2014 20:36

Vladislav Petković Dis Istaknut

Vladislav Petković Dis je interesantna pojava u srpskoj poeziji pre Prvog svetskog rata. Književno ime Dis nastalo je iz srednjeg sloga njegovog imena. Imao je neobičnu sudbinu, a u životu su ga pratili neuspesi, porazi i nevolje. Za života nije bio priznat kao pesnik, a nekoliko decenija posle smrti je uzdignut u red najboljih srpskih pesnika pre Prvog svetskog rata.

Vladislav Petković Dis je rođen 1880. godine u selu Zablaću kod Čačka. Otac mu je bio kafedžija, doseljenik iz Makedonije, majka sa sela. Posle osnovne škole uči gimnaziju u Čačku, ali je maturu polagao u Zaječaru - i nije je položio. Sa završenih osam razreda gimnazije postavljen je za privremenog učitelja u jednom zabitom selu kod Zaječara. Ubrzo prelazi u Beograd, gde dobija mesto u opštinskoj carinarnici, na poslu premeravanja šljiva.

U Beogradu je Dis provodio vreme po kafanama, i ostao u sećanju kao jedna od najosobenijih figura slavne beogradske boemije s početka XX veka. Hrvatski pesnik Antun Gustav Matoš piše o njemu: "Kao mjesečar lutaše Dis beogradskim ulicama sa šeširom vječno u ruci, sa crnom kovrdžavom glavom i bradom, mršava lica i grozničava oka, zabavljajući nas svojim nervoznim ekscentričnostima, smijući se kao dobar, vrlo dobar dečko i sam našim dosjetkama na njegov račun."

Izvesno vreme, posle srećne ženidbe, Dis se smirio, ali ubrzo dolaze ratovi koji sve njegove nade u lepše dane odnose u nepovrat. U Prvom balkanskom ratu je bio ratni izveštač. U Prvom svetskom ratu, 1915. godine, on je u masi izbeglica koja se sa vojskom povlačila preko Albanije. Kao i drugi intelektualci, poslat je sa Krfa u Francusku. Međutim, on je izganstvo i odvojenost od porodice podnosio teško, a razboleo se i od tuberkuloze.

Godine 1917. Dis se utopio u Jonskom moru, kada je brod, kojim je putovao iz Francuske na Krf torpedovala nemačka podmornica. Ovakav kraj kao da je naslutio naslovom svoje prve i najznačajnije zbirke pesama Utopljene duše, kao i osnovnim raspoloženjem koje provejava u njoj.

Po prvom dolasku u Beograd Vladislav Petković Dis je ušao u književni život. Zajedno sa Simom Pandurovićem uređivao je književni časopis Književna nedelja, a u mnogima sarađuje (Nova iskra, Delo, Zvezda, Bosanka vila, Savremenik, i drugim). Godine 1911. izdaje svoju prvu zbirku pesama sa simboličnim naslovom Utopljene duše. Ova, kako su je neki procenili negatorska, plačna, bolesna i crna zbirka, imala je velikog odjeka u onom vremenu i unela nešto sasvim novo u tadašnju srpsku liriku. Kritičar Jovan Skerlić je ocenio pesme iz ove zbirke kao bolesne, amoralne, asocijalne i napao, ono po čemu je Dis ušao u istoriju, a to je karakteristično, fluidno, tamno kretanje po snu i nagoveštaju. Disova druga zbirka Mi čekamo cara, sa kojom je pokušao da se uklopi u normalan tok razvoja srpske rodoljubive poezije, objavljena 1913. godine ne sadrži pesme trajnije vrednosti. Dis je autor i više pesama nastalih za vreme Prvog svetskog rata u izgnanstvu.

Pročitano 5682 puta Poslednji put izmenjeno Ponedeljak, 28 Januar 2019 11:56

Ostavi komentar

Vi ste ovde: Home Pero Vladislav Petković Dis