Artnit

Nedelja, 27 Oktobar 2013 18:08

Smrt vojvode Prijezde Istaknut

Narodna epska pesma iz pokosovskog ciklusa, Smrt vojvode Prijezde po svojoj besedi i dramatičnoj impresiji ubraja se u jednu od najlepših epskih pesama. U njoj je opevan tragičan kraj Todora od Stalaća i njegove ljube Jelice. Vuk Stefanović Karadžić je ovu pesmu čuo i zapisao od Slepe Jece, rođene kao Jelisaveta Marković.

U narodnoj epskoj pesmi Smrt vojvode Prijezde opevan je viteški otpor prema turskom osvajaču. Pesma počinje sa ponižavajućim pismom turskog cara Mehmeda koje je upućeno vojvodi Prijezdi, gospodaru grada Stalaća, u kome mu traži ono što je Prijezdi najvrednije: njegovu sablju, konja Ždrala i ženu Jelicu. Osnovna poruka vojvode Prijezde sultanu je da ono što želi dobiti može samo silom oteti. Iako u neravnopravnoj borbi nije bilo izgleda za pobedu, junačka čast je nalagala da se i takva borba prihvati. Tako se i vojvoda Prijezda suprotstavlja caru Mehmedu i tri godine odoleva opsadi turske vojske sa svojih šezdeset junaka i čini pokolj među Turcima.

Ljuba vojvode Prijezde, Jelica prva naslućuje tursko kopanje hodnika ispod reke, prva se susreće sa janjičarima koji su sišli u "pivnice donje" i to saopštava svom mužu. Vojvoda Prijezda uviđa da je otpor uzaludan, ali se ne predaje živ u ruke neprijatelju, niti predaje svoja dobra. On odseca glavu svom konju Ždralu, prebija i sablju navaliju da je turski car ne paše. Uništavanje dobara je prikazano veoma sugestivno i tim činom je naglašena moralna pobeda nad sultanom. Vojvoda Prijezda odlazi svojoj ljubi Jelici, uzima je za ruku i kazuje šta je naumio. Naziva je "gospođo razumna" i "verna ljubo" i daje joj mogućnost da bira između ropstva i dostojanstvene smrti, uzdajući se u njen zdrav razum. Jelica više voli časnu smrt sa svojim mužem, nego da ljubi "na sramotu Turke". Ona plačući besjedi: "Morava nas voda odranila, nek Morava voda i sarani." Vojvoda Prijezda sa svojom vernom ljubom skače u hladnu nabujalu Moravu. Iako gubi život ostaje dostajanstvo.

Osvojivši Stalać turski car Mehmed doživljava razočaranje. Osim grada nije osvojio nijedno dobro vojvode Prijezde, niti je uspeo da ga pokori i ponizi. Nezadovoljan i besan proklinje grad Stalać zbog mnogobrojne vojske koju je izgubio, i kaže: "Doveo sam tri 'iljade vojske, a ne vodim nego pet stotina."

U narodnoj epskoj pesmi Smrt vojvode Prijezde opevaju se neustrašivi ljudi "koji više vole da umru stojeći, nego da žive klečeći" pred neprijateljem. Vojvoda Prijezda i njegova ljuba Jelica postaju vekovni primer borbe za očuvanje časti i ponosa srpskog naroda.

Pročitano 13888 puta

Ostavi komentar

Vi ste ovde: Home Pero Smrt vojvode Prijezde