Artnit

Četvrtak, 01 Avgust 2013 19:27

Sava Šumanović - Pijani brod Istaknut

Sava Šumanović, jedan od najvećih srpskih slikara XX veka opsednut ekspresionizmom boje, oblika i gesta je za sedam noći, krajem 1927. godine dovršio sliku Pijani brod. Smatra se i da ništa više u životu nije naslikao, da bi ta slika bila dovoljna da ga odredi kao umetnika. Danas se u Šidu nalaze tri skice za Pijani brod, a slika u Muzeju savremene umetnosti u Beogradu.

Kao inspiracija za sliku Pijani brod Savi Šumanoviću je poslužila istoimena poema francuskog pesnika Artura Remboa, koja je do njega došla preko srpskog pisca Rastka Petrovića koji ju je tada prevodio. Pretpostavlja se da je bio inspirisan i slikom Teodora Žerikoa Splav Meduze, kao i slikom Ežena Delakroa Hristos na Galilejskom moru. Za sliku Pijani brod je uradio više skica i studija. I još na samom početku iznenađuje, ne samo ambicijom za monumentalnost, već i karakterom teme koje ranije nije voleo, koje, kako je pisao ranije, vole samo kičeri. Naime, on nije bio naklonjen slikama koja su motiv tražila u književnosti.

Na slici Pijani brod je prikazano šest muških i ženskih figura u čamcu na uzburkanom moru. Tri ženske figure i tri mornara su prikazani u svetlu svoje pijane i raspusne lakomislenosti i bezumnosti. Njihov dionizijski pir sa divljim urnebesom bure i mora spaja se u jedan jedini gromki i trijumfalni akord. Venac od ljudskih figura je dijagonalno postavljen od donjeg levog ka gornjem desnom uglu. Gibanje tri ženska tela je uravnoteženo i naglašeno vertikalama jarbola i uspravnim stavom mornara. Gama na slici je topla, siva u srednjem valerskom registru. Čista boja, najčešće crvena, ponegde se ističe i podvlači volumen, kao što je vidljivo u širokim prugama mornarske majice i ženskog kostima. Svetlost je raspoređena po nebu, talasima, telima, i sija u odnosima ružičastih, skoro belih i zagasito neutralnih tonova.

Početkom 1928. godine slika Pijani brod je izložena u Pariskom salonu nezavisnih. Slika je bila reprodukovana na naslovnoj strani februarskog broja umetničkog časopisa Le Crapouillot, a kritičari su je dočekali sa podeljenim mišljenjima. Pol Fierens piše da slika govori o "značajnoj evoluciji kao nekoj vrsti radosnog, živog romantizma". I Rene Žan naglašava "ekspresivnu čulnost sa elementima raspoređenim u ritam koji žestinom boja oslobađa radost nesumnjivu i prilepčivu, radost romantičnu". I u Beogradu je slika je naišla na pozitivne kritike i pohvale. Todor Manojlović je napisao da je to najuspelije Šumanovićevo delo naslikano bojama plamena i oluje.

Sava Šumanović je bio potpuno iscrpljen, i duhovno i fizički. Umesto da mu Pijani brod, delo koje je stvarao kao da mu je poslednje, pruži zadovoljstvo, on je doživeo brodolom sopstvene duše. Povodom negativnih kritika na svoj Pijani brod napisao je: "Slika je diskutovana, a ja sam poludeo!"

Slika Pijani brod je prodata na samostalnoj izložbi u Beogradu 1928. godine. Tridesetak godina kasnije arhitekta Milan Sekulić je sliku ustupio Muzeju savremene umetnosti u Beogradu u zamenu za stan, gde se i danas čuva.

Jedna od najznačajnijih slika Save Šumanovića, Pijani brod smatra se drugačijom po priči, raspoloženju i sintaksi od svih njegovih prethodnih dela. Ova slika je u srpskoj umetnosti jedinstvena, simbol čitave jedne duhovne struje i jedna od najznačajnih slika srpske umetnosti XX veka.

Pročitano 7966 puta Poslednji put izmenjeno Sreda, 02 Januar 2019 12:48

Ostavi komentar

Vi ste ovde: Home Paleta Sava Šumanović - Pijani brod