Petak, 29 Septembar 2017 10:46

Dejvid Risman - Usamljena gomila: Studija o promeni američkog karaktera Istaknut

Dizajn korica knjige Usamljena gomila Dizajn korica knjige Usamljena gomila

Najpoznatije delo jednog od najuticajnijih američkih sociologa druge polovine XX veka Dejvida Rismana je studija o američkom društvu posle Drugog svetskog rata The Lonely Crowd: A Study of the Changing American Character, što u prevodu sa engleskog znači Usamljena gomila: Studija o promeni američkog karaktera, objavljena 1950. godine. U poslednjim trenucima pre štampanja knjige naslov Usamljena gomila daje izdavač, iako se ta fraza uopšte ne pojavljuje u knjizi.

Tema studije Usamljena gomila: Studija o promeni američkog karaktera je pomeranje Amerike od društva kojim upravlja imperativ proizvodnje ka društvu kojim upravlja imperativ potrošnje. Ova velika promena uslovila je i promenu američkog društvenog karaktera. Istovremeno Dejvid Risman kritikuje savremeni američki kapitalizam, koji pružajući obilje materijalnih dobara pretvara čoveka u potrošača i pasivizira ga, a pojačanom institucionalizacijom društvenog života depersonalizuje ga i zahteva od njega potpuni konformizam.

Dejvid Risman razlikuje tri vrste društava i pojedinaca. Prvu vrstu naziva tradicijom usmerenim društvima i tradicijom usmerenim pojedincima. Tipična društva ove vrste, koja smatra najnazadnijim su ona u kojima pojedinci određuju svoje ponašanje prema tradicionalnim normama, a u sukobu ličnih i kolektivnih interesa biraju kolektivne interese. Drugu vrstu predstavljaju društva sobom usmerenih pojedinaca. To su visoko individualizovana društva u kojima se ukazuje posebno poštovanje ljudskim pravima i slobodama, različitostima pojedinaca i njihove volje, a pojedinci u sukobu vlastitih i kolektivnih interesa biraju vlastiti. Ovaj karakter dominira Evropom i upravo zbog toga, po mišljenju Rismana ona ne mogu da dostignu američku ili čak japansku produktivnost. Treća vrsta su visokocivilizovana društva i drugima usmereni pojedinci u kojima je primarna vrlina zajednička efikasnost. Risman implicite pretpostavlja da su najnaprednija društva, recimo Sjedinjene Američke Države. U tim društvima pojedinci pokušavaju uskladiti svoje ponašanje sa normama drugih i njihov život je zarobljen uskim i automatizovanim navikama njihovog društvenog sloja, statusa, grupe. Kao jedinka, takav čovek je bespomoćan, usamljen u gomili bezličnih pojedinaca.

Pojam usamljena gomila je postao opšta oznaka za otuđenje pojedinca u razvijenom urbanom potrošačkom društvu kasnije nazvanom postindustrijsko, u kojem se povećava moć velikih organizacija, država i korporacija, koje upravljaju životima pojedinaca. Ovaj pojam je postao i deo popularne kulture. Tako se pojavljuje i u pesmi Boba Dilana iz 1967. godine, "I Shall Be Released" ("Standing next to me in this lonely crowd / Is a man who swears he's not to blame."). Ovi stihovi u prevodu na srpski jezik znače "Ja ću biti oslobođen" ("pored mene stoji čovek u ovoj usamljenoj gomili / da li je to čovek koji se zaklinje da nije kriv.").

Pročitano 66 puta

Ostavi komentar

Vi ste ovde: Home Društvo Dejvid Risman - Usamljena gomila: Studija o promeni američkog karaktera