Artnit

Utorak, 03 Mart 2015 13:02

Slobodan Jovanović - O dinarskom tipu Jovana Cvijića Istaknut

Kao ni Vuk, tako ni Cvijić nije izrađivao jednu nacionalnu ideologiju, nego samo sabirao građu za nju. Geograf po struci, on je počeo sa ispitivanjem zemljišta jugoslovenskih krajeva, pa se postepeno zainteresovao i za karakteristiku njihovih naselja. On je za zapazio više psiholoških tipova, i onaj za koji mu se činilo da kod Srba preovlađuje nazvao je dinarskim tipom.

Po njegovim zapažanjima, Dinarci su imali vrlo razvijenu patrijarhalnu civilizaciju, iz koje su i njihove moralne osobine izvirale. Od svih Jugoslovena najviše su oni imali sklonosti za zadružni život, i njihove zadruge odlikovale su se srdačnošću i čednošću međuzadrugarskih odnosa. Dinarci su imali bogatu maštu koja se ogledala ne samo u njihovim umotvorinama nego i u njihovom svakodnevnom životu. Oni su bili ljudi od prvog pokreta, brzi da se oduševe, ali brzi i da se razjare. U njih je bilo jako osećanje pravde: to im je, uz njihovu plahovitost, stvaralo teškoće u odnosima sa stranim svetom. Kult junačkih vrlina i nacionalni ponos bili su kod njih takođe razvijeni. I najprostiji seljak bio je prožet verom u našu narodnu misiju, i očekivao dan kad će se svetiti Kosovo.

Našoj publici se činilo da je Cvijić, kao i Vuk, u nacionalnom problemu naročito uočio značaj nacionalnog karaktera, i da je taj karakter utvrdio jednom naučnom metodom kojom Vuk nije raspolagao. Dinarski tip, o kome je Cvijić govorio kao o etničkoj činjenici, publika je pretvorila u nacionalni ideal kojim su se mladi ljudi oduševljavali, kao što se naraštaj Ujedinjene omladine oduševljavao kosovskim junacima. Pri tome pretvaranju u nacionalni ideal, dinarski tip prilično je uprošćen. Isticao se najviše njegov dinamizam, njegova plahovitost i junaštvo, njegova neobuzdana smelost koja ne pita šta jeste, a šta nije mogućno. Na taj način uzimalo se da treba stalno, po svaku cenu, i uprkos svemu ići napred, savlađavajući smelošću prepone. To je bila kao neka nova etika, koja se slučajno slagala s idejama nemačkog filozofa Ničea, da život valja živeti kao jednu pustolovinu, na veliki rizik i opasan način.

Iz dela Kulturni obrazac

Pročitano 1950 puta

Ostavi komentar

Vi ste ovde: Home Društvo Slobodan Jovanović - O dinarskom tipu Jovana Cvijića